Feyzeddin Alpkıray

Kara karıncayı gece gören var

Mustafa Özel Yeni Åžafak gazetesinde “verimlilik” konusunda güzel bir yazı kaleme almış. aynen buraya alıyorum:
Verimlilik Deming’den Juran’a, Drucker’dan Porter’a kadar bütün çaÄŸdaÅŸ yönetim düşünürlerinin ‘vird-i zebanı’. Kaizen’den Altı Sigma’ya kadar bütün etkili yönetim metotları verimliliÄŸi amaçlıyor. Tüm bu yaklaşımları on baÅŸlık altında topladım ve her birine halk ÅŸiirimizden uygun bir dörtlük ekledim. Bakalım il mi yaman, bey mi yaman!

1. Verimlilik ÖLÇÜ bilincidir. Belirli bir iÅŸi, minimum maliyetle baÅŸarma sürecidir. Olacakları önceden kestirme, hesapsız kitapsız davranmama anlayışıdır. Edirneli Levnî’ye nazire:

Elli adamın olsa makul ve çevik
Gölgen dünyayı tutar demişler
Ahmak bir kuÅŸ bile bulsa bir kemik
Evvel ölçer sonra yutar demişler

2. Verimlilik ODAKLANMA bilincidir. Herkesin tamamen yaptığı işe yoğunlaşması, başka şeyleri kafaya takmamasıdır. İşinin ustası olmayan, verimliliği yakalayamaz.

Arabî Farisî dilin olmazsa
Bülbüle münasip gülün olmazsa
Asla bir meslekte elin olmazsa
Dava ile sultan olsan fayda ne (Sümmanî)

3. Verimlilik SÄ°STEM bilincidir. Yapılacakları geliÅŸigüzel deÄŸil, belirli bir metotla yapmak; standartlar belirleyip bunlara uymaktır. Sistem eÄŸri olursa, doÄŸru adamlar iÅŸ göremez. Olacaksa, eÄŸrilik bile ’sistem gereÄŸi’ olmalıdır, yayda olduÄŸu gibi.

Zannetme Seyranî yıldız ay olur
DoÄŸru oku atan eÄŸri yay olur
Katreler karışır ırmak çay olur
Bulur deryasını çay gide gide

4. Verimlik PLAN bilincidir. Saati, günü, haftayı, ayı, mevsimi, yılı… 5N 1K anlayışıyla düzenleme girişimidir. (Ne, Niçin, Nasıl, Nerede, Ne Zaman, Kiminle?) Her dönem için neyin, kim tarafından, ne zamana değin, hangi maliyetle yapılması gerektiğini belirlemektir. Ümmî Sinan:

Bir pınarın başına
Bir testiyi koysalar
Kırk yıl anda durası
Kendi dolası değil

5. Verimlilik PAYLAŞMA bilincidir. İş, itibar, sorumluluk ve yetkiyi paylaş ki, emrinde çalışanlar kabiliyetlerini maksimum kullanabilsinler. Mestî:

Akıl yaşta değil baştadır başta
Kişinin mikdârı bilinir işte
Herkes bir değildir yaradılışta
Ä°nsandan insana imtiyaz olur

6. Verimlilik İŞBİRLİĞİ bilincidir. Adamlarının birey ve grup olarak çalışmalarında destek ol. Emir verip köşene çekilme. Mert ol! Mertlik, cömertliktir; bildiklerini aktararak onları geliştirmendir. Sadakat, mertliğe verilen cevaptır. Ruhsatî:

Var oÄŸul mert oÄŸlu mert ile konuÅŸ
Åžeker olsa yeme muhannet ile
Asilzâde olan azmaz yolundan
Can verir uÄŸruna sadakat ile

7. Verimlilik ÇÖZÜM bilincidir. Her türlü sorun için, adamlarınla beraber çözüm geliştir ve uygula. Çözüm sürecine ilgisiz kalıp, sonra adamlarına çatma veya onlara küsme. Ruhsatî:

Edepliden edep öğren ödlü gez
Ham yere basmanın sırası değil
Halk içinde hatır yıkma tatlı gez
Boş yere küsmenin sırası değil

8. Verimlilik GELİŞTİRME bilincidir. Kaliteyi sağlamak ve üretkenliği artırmak için her gün daha iyi yöntemler geliştir. Aklın fikrin hep daha iyide, en iyide olsun. Seyranî:

Her kim temizlese taşlı pirinci
Kendi gözü nuru ile bakıyor
Akıl bir ipliğe düzüyor inci
Fikir merâmınca delip takıyor

9. Verimlilik KONTROL bilincidir. Ortak amaca ulaşmak için, ilerlemeyi ölç ve gerektiğinde düzeltici eyleme geç. Yaptıklarının fark edilmeyeceğini düşünme.

Aşık Ruhsatî’yi gülmez belleme
Dünyaya geleni ölmez belleme
EttiÄŸin iÅŸleri bilmez belleme
Kara karıncayı gece gören var

10. Verimlilik HAK bilincidir. Bir felsefedir, hayata bakış tarzıdır verimlilik. “En verimli yağmur, alın teridir” demiş Cenap Şahabettin. Verimlilik, alın teri dökerek kazanma; kazandırarak kazandığı için, kazancını gönül ferahlığı ile hak etme bilincidir.

Muhammed, Ali’ye selam gönderdi
Oturduğu yeri pâk etsin dedi
Miraç’dan indikte yine söyledi
Yediği lokmayı hak etsin dedi

Bu yazı Yeni Şafak gazetesinden alıntıdır.